Sáng ngày 7/3 (tức ngày 19 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Khu di tích lịch sử danh thắng hang Bàn Bù, UBND xã Ngọc Lặc long trọng tổ chức Lễ hội Văn hóa - Du lịch Bàn Bù năm 2026 trong không khí trang nghiêm, phấn khởi của những ngày đầu Xuân mới.
Đại biểu tham dự khai mạc lễ hội
Dự và đánh hồi trống khai hội có đồng chí Phạm Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã. Cùng tham dự buổi lễ có đồng chí Nguyễn Thị Thanh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã; đồng chí Lê Công Tâm, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; các đồng chí Thường trực Đảng ủy các xã Minh Sơn, Thạch Lập, Ngọc Liên, Kiên Thọ, Nguyệt Ấn; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy xã; các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ xã; lãnh đạo UBND xã; lãnh đạo các ban, phòng, đơn vị sự nghiệp của xã cùng đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.
Đồng chí Phạm Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã đánh hồi trống khai hội
Lễ hội Văn hóa - Du lịch Bàn Bù là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của xã Ngọc Lặc, được tổ chức thường niên vào dịp đầu xuân nhằm phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc; đồng thời tưởng nhớ, tri ân công lao to lớn và sự hy sinh cao cả của Vua Lê Thái Tổ cùng các Vua Lê, tướng sĩ và Nhân dân đã có công trong Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
Hang Bàn Bù là một trong những hang động kỳ vĩ, còn giữ được nét nguyên sơ của vùng rừng núi phía Tây Thanh Hóa, với chiều dài hơn 6 km. Trong hang có nhiều nhũ đá với hình thù kỳ thú, huyền ảo; dòng suối trong xanh soi bóng tạo nên khung cảnh nên thơ, tráng lệ. Theo sử sách và truyền thuyết địa phương, hang và suối Bàn Bù từng là nơi tập hợp, là phòng tuyến quan trọng giúp nghĩa quân Lam Sơn nhiều lần đánh thắng quân xâm lược nhà Minh.
Trong quần thể di tích lịch sử, văn hóa, danh thắng Bàn Bù còn có chùa Nán thờ Phật Thích Ca Mâu Ni. Ngôi chùa được xây dựng từ xa xưa, từng bị quân Minh tàn phá. Sau khi đất nước sạch bóng quân thù, Nhân dân trong vùng đã chung tay dựng lại chùa, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và đời sống tâm linh phong phú của cộng đồng.
Một trong những nghi lễ quan trọng, mang đậm màu sắc tâm linh của lễ hội là nghi thức rước nước. Ban Tổ chức lựa chọn 12 nam thanh, nữ tú gồm 6 nam, 6 nữ cùng ông Ậu (thầy cúng) thực hiện nghi lễ. Chiều ngày 18 tháng Giêng âm lịch, đội lễ và Nhân dân mang lễ vật, kiệu rước tiến vào hang Bàn Bù. Đúng giờ đẹp, các mâm lễ gồm thủ lợn, thịt lợn, gà, xôi, bánh chưng, cau trầu, rượu chè và hoa quả do Nhân dân tự trồng được bày trang trọng trên các bàn thờ trong khu vực hang. Ông Ậu tiến hành nghi lễ khấn.
Sau phần khấn lễ, ông Ậu cùng đội rước nước tiến vào cửa hang lấy nước. Khi đến cửa hang, chỉ ông Ậu và 6 đôi nam nữ được vào trong lấy nước. Sau khi lấy đủ 12 ống nước, đoàn rước trở ra và đặt các ống nước tại cửa hang. Sáng hôm sau, đoàn tiếp tục rước nước về đền thờ Mẫu Thoải. Nước được đổ vào chum, ông Ậu thực hiện nghi lễ khấn nước, sau đó dùng bó lá nhúng nước vẩy lên người tham dự như một nghi thức ban phúc, cầu may. Nước trong chum được Nhân dân xin về thắp hương, tưới ruộng vườn với mong ước mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Bên cạnh phần lễ trang nghiêm là phần hội sôi nổi, hấp dẫn với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ đặc sắc như múa pôồn pôông, múa cây bông, phường chúc và đặc biệt là hát xường giao duyên - Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Các trò chơi, trò diễn dân gian và các môn thể thao truyền thống được tổ chức thu hút đông đảo Nhân dân, du khách tham gia. Trong khuôn khổ lễ hội còn diễn ra giải bóng chuyền mở rộng đầu Xuân do UBND xã Ngọc Lặc tổ chức, quy tụ nhiều đội bóng tham gia tranh tài, tạo không khí vui tươi, đoàn kết.
Lễ hội Văn hóa - Du lịch Bàn Bù năm 2026 không chỉ là dịp để Nhân dân địa phương và du khách tưởng nhớ công lao tiền nhân, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, mà còn góp phần quảng bá tiềm năng, thế mạnh du lịch của xã Ngọc Lặc; tăng cường kết nối với các điểm du lịch trong và ngoài tỉnh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo tồn và phát huy giá trị các di tích, danh thắng trên địa bàn.
Tiến Dũng - Cao Quỳnh